جراحی ناهنجاری مادرزادی فک و صورت
جراحی ناهنجاری مادرزادی فک و صورت شامل درمان شکاف لب و کام، ناهنجاریهای جمجمهای-صورتی و ناهنجاریهای اسکلتی فک است. دکتر علیرضا قاسمی این درمان را از دوران نوزادی تا بزرگسالی، با رویکرد چندمرحلهای و همکاری تیم چندتخصصی انجام میدهد؛ هدف نهایی، بازگرداندن عملکرد طبیعی تنفس، غذا خوردن و گفتار در کنار ظاهر طبیعی است.

ناهنجاریهای مادرزادی چیست؟
ناهنجاریهای مادرزادی ناهنجاریهایی هستند که نوزاد با آن به دنیا میآید. یکی از شایعترین این ناهنجاریها، شکاف لب و کام (Cleft Lip and Palate) است که در آن، بافت لب یا کام (سقف دهان) بهطور کامل به هم نچسبیده و شکاف ایجاد میشود.
دکتر علیرضا قاسمی با تخصص و تجربه گسترده در زمینه جراحی بازسازی، به درمان این ناهنجاریها از دوران نوزادی تا بزرگسالی میپردازد. هدف درمان، نهتنها بهبود ظاهر، بلکه بازگرداندن عملکرد طبیعی تنفس، غذا خوردن، گفتار و شنوایی است.
انواع ناهنجاریهای مادرزادی
شکاف لب (Cleft Lip)
شکاف در لب که میتواند یکطرفه یا دوطرفه باشد. ممکن است فقط لب یا تا بینی کشیده شود.
شکاف کام (Cleft Palate)
شکاف در سقف دهان که میتواند شامل کام سخت (استخوانی) یا کام نرم (عضلانی) باشد.
شکاف لب و کام همزمان
ترکیب شکاف لب و کام که نیاز به جراحیهای چند مرحلهای دارد.
ناهنجاریهای جمجمهای-صورتی
ناهنجاریهای پیچیدهتر شامل استخوانهای جمجمه و صورت مانند سندرم کروزون، آپرت و تریچر کالینز.
جراحی ناهنجاری مادرزادی فک و صورت شامل چه مواردی است؟
جراحی شکاف لب
ترمیم شکاف لب یکطرفه یا دوطرفه معمولاً بین ۳ تا ۶ ماهگی، با هدف تقارن لب و امکان شیرخوردن طبیعی.
مسیر کامل درمان شکاف لب و کام ←جراحی شکاف کام
ترمیم کام سخت یا کام نرم بین ۹ تا ۱۲ ماهگی؛ مرتبسازی با گفتاردرمانی برای رشد طبیعی گفتار.
توالی درمانی کام ←پیوند استخوان آلوئول
پر کردن نقص استخوانی دنداندار فک (معمولاً ۸-۱۲ سالگی) برای ثبات دندانها و زمینه کاشت ایمپلنت در بزرگسالی.
راهنمای پیوند استخوان فک ←جراحیهای ثانویه و اصلاحی
اصلاح اسکار، برآمدگی بینی، ناصافیهای لب و کام در نوجوانی برای نتیجه زیبایی بهتر.
مرحله ثانویه درمان ←ناهنجاریهای جمجمهای-صورتی
سندرمهایی مانند کروزون، آپرت و تریچر کالینز که درمان آنها اغلب با تیم نوروسرجری مشترک انجام میشود.
جراحی بازسازی صورت ←جراحی فک در بزرگسالی
در صورت وجود ناهنجاری اسکلتی فک، جراحی ارتوگناتیک پس از پایان رشد برای اصلاح رابطه فکها و تنفس.
جراحی فک (ارتوگناتیک) ←برنامه درمانی شکاف لب و کام
درمان شکاف لب و کام یک فرآیند چند مرحلهای است که از دوران نوزادی آغاز میشود:
جراحی شکاف لب (اولین مرحله)
جراحی شکاف کام
گفتاردرمانی و پیگیریهای منظم
پیوند استخوان آلوئول (در صورت نیاز)
جراحیهای ثانویه برای بهبود زیبایی و عملکرد
جراحی فک در صورت وجود ناهنجاری اسکلتی
رویکرد چند تخصصی
درمان موفق ناهنجاریهای مادرزادی نیازمند همکاری تیمی از متخصصان است. دکتر قاسمی با یک تیم چندتخصصی همکاری میکند:
نتایج درمان
بهبود عملکردی
- بهبود تغذیه و شیرخوارگی
- رشد طبیعی گفتار
- بهبود شنوایی
- تنفس طبیعی
بهبود زیبایی
- ظاهر طبیعی لب و بینی
- تقارن صورت
- افزایش اعتماد به نفس
- کاهش علائم جراحی
پیام امید
با درمان به موقع و صحیح، کودکان مبتلا به شکاف لب و کام میتوانند زندگی کاملاً عادی و سالمی داشته باشند.
سایر خدمات
سوالات متداول درباره جراحی ناهنجاری مادرزادی
جراحی ناهنجاری مادرزادی فک و صورت چه زمانی انجام میشود؟
هر ناهنجاری زمانبندی خاص خود را دارد. در شکاف لب، جراحی معمولاً بین ۳ تا ۶ ماهگی و در شکاف کام بین ۹ تا ۱۲ ماهگی انجام میشود؛ جراحیهای ثانویه و اصلاحات اسکلتی فک در سالهای بعدی رشد. زمانبندی دقیق در ارزیابی اولیه توسط تیم درمان تعیین میشود.
ناهنجاری مادرزادی فک چه علامتهایی دارد؟
نشانهای شایع: شکاف مشهود در لب یا سقف دهان، مشکل در شیرخوردن و تنفس با دهان، تأخیر در رشد گفتار، گوشزدگی مکرر کودک و عدم تقارن صورت. در برخی ناهنجاریهای اسکلتی فک، علامت تا پایان رشد (۱۲-۱۶ سالگی) کاملاً مشخص نمیشود.
آیا جراحی ناهنجاری مادرزادی خطرناک است؟
درمان این ناهنجاریها در مراکز مجهز و با تیم مجرب روشی استاندارد است. بهدلیل سن پایین بیمار، بیهوشی و مراقبتهای خاص رعایت میشود و هر مرحله با هدف کاهش ریسک در زمان بهینه انجام میشود.
درمان شکاف لب و کام چند مرحله دارد؟
معمولاً چند مرحله: جراحی شکاف لب (۳-۶ ماهگی)، جراحی کام (۹-۱۲ ماهگی)، گفتاردرمانی، در صورت نیاز پیوند استخوان آلوئول (۸-۱۲ سالگی) و جراحیهای ثانویه در نوجوانی. در صورت وجود ناهنجاری اسکلتی فک، جراحی فک در بزرگسالی نیز انجام میشود.
فهرست کامل جراحی ناهنجاری مادرزادی کدام موارد است؟
شامل جراحی شکاف لب و کام، پیوند استخوان آلوئول، جراحیهای ثانویه لب و کام، اصلاح ناهنجاریهای جمجمهای-صورتی (مانند سندرمهای سینostوز) و جراحی فک برای ناهنجاریهای اسکلتی فک در بزرگسالی.
تیم درمان ناهنجاریهای مادرزادی شامل چه متخصصانی است؟
جراح فک و صورت، ارتودنتیست، گفتاردرمانگر، متخصص گوش و حلق و بینی، شنواییسنج، دندانپزشک کودک و در موارد لازم روانشناس و متخصص تغذیه — همراهی تیم چندتخصصی بخش مهمی از نتیجه نهایی است.
پژوهشهای علمی مرتبط
مقالات زیر با مشارکت دکتر علیرضا قاسمی در ژورنالهای داوریشده منتشر و در پایگاه PubMed نمایه شدهاند. برای هر مقاله یک خلاصه فارسی و قابل فهم تهیه شده است.
- 2018Minerva Stomatologicaاستئوژنز کششی متکی بر دندان در برابر لفور I متعارف در جلو آوردن فک بالای بیماران شکاف لب و کام
- 2018Journal of Cranio-Maxillo-Facial Surgeryیک آزمون گفتاری مستقل از زبان برای ارزیابی گفتار بیماران شکاف با زمینههای زبانی و فرهنگی متفاوت — مطالعه مقدماتی
- 2017Stomatologijaسابقه خانوادگی و عوامل خطر در بیماران شکاف لب و کام و ناهنجاریهای همراه
- 2016The Journal of Craniofacial Surgeryگرافت درم بدون سلول در نقصهای ثانویه شکاف لب: ارزیابی نتایج با یک روش کمی و قابل تکرار